• facebook
  • rss
  • Kostny Hamlet

    dodane 09.10.2014 00:00

    Był pierwszym, który odważył się przeprowadzić publiczną sekcję. Na jego rysunkach anatomii ciała ludzkiego uczyło się wiele pokoleń medyków

    Biblioteka „Hosianum” wkracza w nowy rok akademicki z niezwykłą wystawą: „Ojciec nowożytnej anatomii Andreas Vesalius (1514–1564) i jego traktat o budowie ciała ludzkiego »De humani corporis fabrica« (1543)”. Wystawa związana jest z 500. rocznicą urodzin i 450. rocznicą śmierci Vesaliusa, twórcy nowożytnej anatomii.

    Dwa z dwunastu

    – Nie jest ona wielka, bo zawiera zaledwie dwa stare druki należące do biblioteki i kilka kart faksymilowych z moich zbiorów, ale jest to wystawa jednak wyjątkowa – mówi ks. Tomasz Garwoliński, dyrektor biblioteki. Wyjątkowość polega na tym, że w bibliotece teologicznej znajduje się starodruk medyczny, a w Polsce jest tylko 12 egzemplarzy tego dzieła w bazylejskiej edycji z 1555 roku, w tym 2 właśnie w zbiorach „Hosianum”. Starodruki ukazują także powstanie nowego nurtu w anatomii. Atrakcją są również drzeworytowe ilustracje, które zostały wykonane najprawdopodobniej w weneckim warsztacie Tycjana – czołowego przedstawiciela sztuki renesansowej. Klocki drzeworytowe przetrwały aż do II wojny światowej, kiedy to zostały zniszczone w bibliotece uniwersytetu w Monachium podczas bombardowania. – Andreas Vesalius bywa nazywany „Kopernikiem anatomii”. Analogie są uderzające. Rok 1543 zapisał się w historii nauki bardzo wyjątkowo. Wiosną w Norymberdze ukazało się rewolucyjne dzieło astronomiczne „De revolutionibus orbium coelestium” Mikołaja Kopernika, zaś latem w Bazylei „De humani corporis fabrica”, autorstwa niespełna 30-letniego lekarza i anatoma Andreasa Vesaliusa – wyjaśnia ks. Garwoliński. Biblioteka „Hosianum” posiada dwa egzemplarze drugiego wydania bazylejskiego z 1555 roku. Do niedawna historycy książki nie wiedzieli o ich obecności w Olsztynie. Dlatego mówiło się, że w Polsce jest zaledwie 10 egzemplarzy.

    Anatomia w rysunku

    – Vesalius zapoczątkował swą pracą nie tylko nowoczesne podejście do anatomii, ale również humanistyczne spojrzenie na martwe ciało człowieka. Stało się ono wówczas przedmiotem nie tylko dociekań naukowych, ale również eksponatem w rozwijającym się spektaklu anatomicznym. Miał on zaprezentować widowni z jednej strony obraz i funkcjonowanie ciała ludzkiego, z drugiej zaś techniki i metody pracy anatoma – mówi dyrektor biblioteki. Jednym zatem z głównych zadań publikacji była edukacja anatomiczna. Cel ten został osiągnięty dzięki idealnemu połączeniu warstwy opisowej z niezwykle precyzyjnymi, a przy tym stojącymi na najwyższym poziomie plastycznym rysunkami. Do każdej ilustracji Vesalius przygotował legendę – system odnośników łączących obraz z tekstem. Dzięki wskazaniu na rysunku, o której części ciała mowa, autor uniknął nieporozumień. Dzieło liczy ponad 800 stron, a zawiera blisko 300 całostronicowych i mniejszych ilustracji drzeworytniczych. Jedna z ilustracji – tzw. kostny Hamlet oparty o postument, na którym spoczywa człowiecza czaszka – znalazła się na wielu nagrobkach, między innymi na dwóch w katedrze fromborskiej.

    Uzdrowienie księcia

    Andreas Vesalius urodził się w 1514 roku w Brukseli. Pochodził z rodziny o tradycjach lekarskich. Czerpał wiedzę m.in. z bogatej domowej biblioteki. Studiował najpierw w Louvain i w Paryżu. Tam też przeprowadził pierwsze samodzielne sekcje zwłok, wcześniej ucząc się technik pracy anatoma na zwierzętach. W Paryżu udawał się pod szubienicę miejską oraz na cmentarz Niewiniątek, gdzie pobierał próbki do badań. Po powrocie do Louvain skonstruował ruchomy szkielet człowieka. Rozpoczął też publiczne sekcje zwłok przed audytorium studenckim. – Studenci tłumnie przybywali na jego wykłady ilustrowane sekcjami zwłok, które uczony wykonywał osobiście. Obserwatorzy zachęcali go do sporządzania rysunków, co nie było jeszcze wtedy powszechne. Forma uzupełniania tekstu przez materiał ikonograficzny wytyczyła nowy standard w zakresie ilustracji biologicznych – opowiada ks. Garwoliński. Literatura opisuje wiele przypadków wyleczeń wpływowych osobistości za sprawą wiedzy Vesaliusa. Jednym z ważnych wydarzeń była konsultacja, jaką wsparł on umierającego króla Francji Henryka II Walezjusza, który został poważnie ranny w głowę podczas turnieju rycerskiego. Podobnie znamienna była pomoc, jakiej udzielił w Hiszpanii synowi Filipa II – Don Carlosowi. Po interwencji Vesaliusa młodzieniec powrócił do zdrowia. W 1564 roku wyruszył na pielgrzymkę do Ziemi Świętej. Była to jego ostatnia podróż. Na niewielkiej wyspie greckiej Zakinthos znajduje się tablica nagrobna, na której widnieje inskrypcja informująca o śmierci Andreasa Vesaliusa z Brukseli, który zmarł 15 października 1564 roku.

    «« | « | 1 | » | »»
    oceń artykuł

    Zobacz także

    Reklama

    , aby komentować lub podaj nazwę wyświetlaną
    Gość

      Reklama

      Zapisane na później

      Pobieranie listy

      Reklama

      przewiń w dół