Nowy numer 2/2021 Archiwum

Miejsce, które jednoczy

– Troska o zabytki, zwłaszcza o elementy małej architektury sakralnej, jest kreowaniem tożsamości regionalnej, budowaniem naszej małej ojczyzny – mówi ks. dr hab. Marek Jodkowski, prof. UWM.

Kapliczki są elementem, który wyróżnia nasz region. Na Warmii można je spotkać na prywatnych posesjach, przy drogach, czasami nawet w lasach. Nie brakuje także krzyży i figur przydrożnych. Jak podkreśla ks. dr hab. Marek Jodkowski, prof. UWM, diecezjalny konserwator zabytków, są one odzwierciedleniem nie tylko głębokiej wiary, ale także przejawem bogactwa życia duchowego na Warmii.

Każdy dał, co mógł

Widać jednak, że pozostawione bez opieki kapliczki powoli niszczeją, a w końcu znikają. Taki los groził kaplicy domkowej w Pakoszach. Powstała ona w 2 poł. XIX w., na terenie należącym do Thiedmanów, jednego z bogatszych rodów w okolicy, prawdopodobnie jako wotum wdzięczności lub przebłaganie za grzechy. Po II wojnie światowej kapliczka pełniła funkcję salki katechetycznej, w której uczniowie pobliskiej podstawówki pobierali lekcję religii.

– Chodziłam tam na religię praktycznie całą szkołę podstawową. Po zmianach ustrojowych religia wróciła do szkół, ale do kapliczki przychodzono jeszcze na nabożeństwa majowe. Jednak z czasem ta tradycja zaczęła zanikać, a w ostatnim czasie odbywało się tam wyłącznie święcenie pokarmów wielkanocnych. Nieużywana kapliczka niszczała, popadała w ruinę, zawaliła się nawet część dachu. To już był ostatni moment na jej ratowanie – opowiada Edyta Wróblewska, sołtys wsi Pakosze-Brzostki.

Część pieniędzy na remont pochodziła ze zbiórki zorganizowanej przez mieszkańców, a część wyłożyła gmina w ramach funduszu sołeckiego. Wspólnymi siłami udało się uratować kapliczkę i przywrócić ją do stanu używalności – wymienione zostały wszystkie elementy konstrukcji dachowej, położono nową dachówkę, wymieniono stolarkę okienną, wzmocniono fundamenty i ściany; w środku kapliczka została odnowiona, odmalowana i zabezpieczona przed wilgocią. – Na tym nie koniec. Chcemy również wymienić podłogę, a potem przyjdzie czas na kolejne inwestycje – podkreśla E. Wróblewska. Dodaje, że w remont włączyło się bardzo dużo osób. – Nie tylko poprzez datki pieniężne. Pan Stanisław Wołek, szef firmy remontowej, nie tylko ofiarował dachówkę, ale też nie oczekując wynagrodzenia, poświęcił nam swój czas i pracowników. Otrzymaliśmy do tego m.in. obraz artysty Daniela Ratza i wizerunek Maryi przywieziony z Watykanu – mówi E. Wróblewska.

Budowanie małej ojczyzny

Jak podkreśla sołtys, wspólna inicjatywa jeszcze bardziej zespoliła mieszkańców. – Jedna z mieszkanek opowiadała mi, że kiedy dawniej odbywały się w kaplicy nabożeństwa majowe, to nie kończyło się na wspólnej wieczornej modlitwie. Teren dookoła jest duży, ludzie rozkładali koce, przynosili jedzenie i do późnego wieczora siedzieli, rozmawiali, dzieci bawiły się dookoła. Ludzie tak właśnie się integrowali, spędzali razem czas, wymieniali doświadczeniami, interesowali się sobą nawzajem – jeśli jakiejś osoby zabrakło, to na drugi dzień zawsze ktoś do niej zaszedł sprawdzić, czy wszystko w porządku. To było miejsce tętniące życiem, chcielibyśmy do tego powrócić, żeby ono nas jednoczyło – podkreśla Edyta Wróblewska.

Kaplice domkowe, takie jak w Pakoszach, częściej spotykamy w północnej części Warmii. – Wynikało to prawdopodobnie z przyczyn finansowych. Być może taka kaplica była wyróżnikiem nie tylko religijności, ale także prestiżu. Z czasem jednak ich znaczenie stawało się coraz mniej czytelne. Dziś staramy się je ponownie odkryć, a przez to – ocalić od zapomnienia – tłumaczy ks. Jodkowski i dodaje, że w tym procesie bardzo ważny jest udział obecnych mieszkańców. – W Pakoszach mieszkańcy przede wszystkim podjęli ważną inicjatywę o znaczeniu religijnym i kulturotwórczym. Dzięki odnowieniu kaplicy domkowej dali wyraz przywiązania do wyznawanej przez siebie wiary oraz tradycji, pielęgnowanej na tym obszarze od stuleci – podkreśla ks. Jodkowski.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama