Nowy numer 46/2019 Archiwum

Piec jak dzieło sztuki

Niepozorna witryna w krużgankach. Jeśli się o niej nie wie, łatwo ją przeoczyć. Jeśli jednak
o niej się wie, warto spojrzeć przez jej szybki. Zobaczy się wtedy... zielone kafle i ozdoby.

Kolegiata pw. Najświętszego Zbawiciela i Wszystkich Świętych w Dobrym Mieście od wieków góruje nad okolicą. Zbudowano ją na miejscu zniszczonego kościoła w latach 1376–1386. Kolejni gospodarze wzbogacali jej wnętrza o obrazy, rzeźby, ale i... piece. To właśnie jeden nich, a raczej pozostałe w całości jego kafle, okazały się niezwykłym odkryciem i cenną spuścizną sztuki.


Leżakowały w garażu


– To unikatowa kolekcja kafli z pieca pochodzącego z XVI wieku. Znajdował się on w zabudowaniach kolegiackich. Dziś nie jesteśmy w stanie określić, w którym dokładnie – mówi proboszcz ks. Stanisław Zinkiewicz.
Zanim kafle zostały odrestaurowane, były przetrzymywane w różnych pomieszczeniach. – Wiele lat temu trafiły do referatu sztuki kurii metropolitalnej w Olsztynie. Za mojego poprzednika zostały przewiezione z powrotem do Dobrego Miasta i złożone w garażu. Leżały tam przez całe lata, nieco zapomniane, nieopisane. Część z nich, tych najlepiej zachowanych, była eksponowana w minimuzeum wraz z eksponatami z różnych kościołów warmińskich. Wśród nich piękny kafel z herbem Dobrego Miasta – opowiada proboszcz.
Przypadek sprawił, że w kolegiacie rozpoczął prace związane z renowacją i konserwacją baptysterium prof. Jacek Martusewicz z Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie, który zajmuje się ceramiką. To on między innymi prowadził prace nad piecami, które dziś znajdują się na Zamku Królewskim w Warszawie. – Zobaczywszy znajdujące się w minimuzeum kafle, zafascynował się nimi. Przyjechał później ze swoimi studentami. Wyciągnęli kafle z garażu, dokonali ich przeglądu. Wybrali te w lepszym stanie, które można było odrestaurować i wyeksponować. Dzięki prof. Martusewiczowi zostały one odnowione w Akademii Sztuk Pięknych. Znalazł on sponsora, który pokrył koszty prac – podkreśla ks. Zinkiewicz.


Najstarszy herb i jeleń przy źródle


Tak powstała spora kolekcja pięknych kafli o różnej formie. – W XVI w. praktycznie każdy piec był oddzielnym dziełem sztuki. Był projektowany, a na jego wykonanie wypalano kafle. Były też budowane w różnej formie. Część z nich to kafle płaskie, inne stabowiły cylindryczne zwieńczenie razem z tymi, które tworzyły kopułę pieca. Charakterystyczne są kafle narożne. Wśród nich, jak twierdzą niektórzy, ten z najstarszym przedstawieniem herbu Dobrego Miasta. Widać na nim jelenia z gałązką w pysku. Do ciekawych wniosków na jego temat doszedł prof. Martusewicz. Poszukiwał źródeł pochodzenia tej formy wizerunku i uznał, że być może podstaw należy szukać w pierwszym wersecie Psalmu 42: „Jak łania pragnie wody ze strumieni, tak dusza moja pragnie Ciebie, Boże!” (Ps 42, 2). I rzeczywiście, przyglądając się dokładnie, można zobaczyć źródło wody i jelenia próbującego się jej napić – wyjaśnia proboszcz.
Ciekawostką kolekcji są listwy łączące poszczególne piętra pieca czy też elementy tzw. szpilek, które były wtykane na skrzyżowaniu połączeń pieca, mających formę małego putta. Są też zachowane narożniki z halabardzistami, elementy ceramiczne z orłem dwugłowym czy z pyskiem lwa. – To ciekawe detale, które niegdyś były umieszczane w dekoracyjnych piecach, a dziś są zabytkami. Dobrze, że dzięki staraniom prof. Jacka Martusewicza i jego studentom ta kolekcja mogła powstać – dodaje proboszcz.
W pomieszczeniach kolegiaty stoi zachowany piec z 1732 roku. – To barokowy piec. Kafle są malowane i niosą ze sobą inną treść nawiązującą do Biblii – wyjaśnia ks. Zinkiewicz.


« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama