Nowy numer 42/2019 Archiwum

Lekcje tożsamości

Były niewielkie, a w każdej z nich był tylko jeden nauczyciel. Uczęszczała do nich garstka dzieci. Ale i tak ich rolę trudno przecenić.

Początek polskich szkół na Warmii i Mazurach to wydarzenie, które miało wpływ na tworzenie kultury narodowej na tych terenach. Dlatego Sejmik Województwa Warmińsko-Mazurskiego ustanowił 2019 r. Rokiem 90-lecia Szkół Polskich na Warmii i Mazurach. Rząd pruski pod koniec 1928 r. zezwolił na zakładanie katolickich szkół, w których można było posługiwać się językiem polskim. Pierwsze z nich powstały 10 kwietnia 1929 roku. W sumie istniało szesnaście placówek: piętnaście katolickich – na Warmii i jedna ewangelicka – na Mazurach.

Przyznając się do polskości

Polskie szkoły były niewielkie, a w każdej z nich był tylko jeden nauczyciel. – Do takiej placówki chodziła garstka dzieci. Nacisk ekonomiczny administracji niemieckiej był tak silny, że rodzice, którzy czuli się Polakami, nie decydowali się posyłać dzieci do polskich szkół – mówi Danuta Syrwid, kustosz Domu Gazety Olsztyńskiej. Los szkół i ich nauczycieli oraz uczniów został przedstawiony na wystawie „Przyznając się do polskości. Szkoły polskie na Warmii i Mazurach (1929–1939)”. Można na niej podziwiać zrekonstruowaną klasę z tamtych czasów, zdjęcia szkół, świadectwa i inne dokumenty.

– Potrafimy dzisiaj na fotografiach umieszczonych na naszej wystawie zidentyfikować nauczycieli, gorzej z dziećmi. Znamy listę uczniów, ale nie wiemy, którzy z nich widnieją na zdjęciach. Udostępniliśmy nawet w internecie poszczególne z nich, prosząc o pomoc w identyfikacji, ale nie przyniosło to dużego rezultatu. Udało się nam jednak rozpoznać jedną dziewczynkę, której historia jest świadectwem bohaterstwa całej jej rodziny – tłumaczy pani Danuta.

Marysi kupiono rower

Zidentyfikowana dziewczynka to Marysia Greber, która uczęszczała do szkoły polskiej w Gietrzwałdzie otwartej 10 kwietnia 1929 roku. – Prześladowania przez władze były tam bardzo intensywne. Rodzice, z wyjątkiem rodziców Marysi, postanowili wycofać swoje dzieci ze szkoły. Wówczas władze mogły placówkę zlikwidować. Rodzina chciała jednak, by dziewczynka kształciła się w szkole polskiej. Posłali ją więc do szkoły w Worytach. Znowu pojawiły się problemy ze strony władzy, ponieważ wydano zarządzenie, że dzieci w wieku Marysi nie mogą pokonywać takiej odległości pieszo. Kupiono zatem dziewczynce rower, którym dojeżdżała na lekcje. W końcu nauczyciel postanowił wyremontować w szkole strych, by tam mogła zamieszkać jej rodzina. W ten sposób Marysia mogła ukończyć naukę w szkole polskiej – opowiada pani kustosz.

Wysoka cena

Polskie szkoły zostały zlikwidowane w 1939 r., a uczniowie trafili do placówek niemieckich. Największe represje spotkały nauczycieli. Aresztowano ich i osadzono w więzieniach i obozach koncentracyjnych. Większość z nich straciła życie podczas II wojny światowej. – Uczniowie ze szkół polskich po 1945 r. wyjechali do Niemiec. Marysia jednak została. Wykupiła budynek szkoły i mieszkała w nim aż do swojej śmierci kilka lat temu – dodaje pani Danuta. „Pomimo krótkiego czasu funkcjonowania szkoły polskie odegrały ważną rolę w kształtowaniu, jak również podtrzymywaniu polskiej tożsamości oraz świadomości narodowej Warmiaków i Mazurów” – czytamy w stanowisku Sejmiku Województwa Warmińsko-Mazurskiego w sprawie roku szkół polskich.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Zobacz także

Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

Zamieszczone przez internautów komentarze są prywatnymi opiniami ich autorów i nie odzwierciedlają poglądów redakcji

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama

Sponsorowane

Https://Www.AUTOdoc.PL