Nowy numer 3/2021 Archiwum

Przepisy ze śpiewnika

– To nie tylko receptury, ale też wspaniała historia – mówi Agata Grzegorczyk-Wosiek.

W latach 30. ubiegłego wieku Krystyna Ajówna, 10-letnia wówczas dziewczynka mieszkająca w miejscowości Sarny na Kresach, założyła śpiewnik – niewielki zeszycik, w którym zapewne planowała zapisywać różne piosenki. Jednak ten zeszycik jako pierwsza zaczęła zapełniać jej mama – Maria Aj – ale nie piosenkami, a... przepisami kulinarnymi. Możliwe, że miał to być chwilowy przepiśnik – Maria zapisała bowiem pierwszy przepis z tyłu, miejsce z przodu zostawiając na piosenki. Od słowa do słowa, a raczej od przepisu do przepisu, wyszło na to, że żadna piosenka nie została w „Śpiewniku” zapisana, za to przepisów jest kilkadziesiąt.

Smaki dzieciństwa

– Ten mały zeszycik był cały czas w naszej rodzinie. Prababcia, Maria Aj, przyjechała na te ziemie po wojnie, w 1945 r., i ten zeszyt miała cały czas ze sobą, używała go często, co zresztą po nim wyraźnie widać – opowiada Agata Grzegorczyk-Wosiek. Zeszycik, jak sama mówi, na jakiś czas „przysnął” w pudle w piwnicy, ale przy okazji spisywania pamiętników prababci z czasów przesiedleńczych i szukaniu nowych materiałów został stamtąd wyjęty. – Od razu zaczął mi w głowie kiełkować nowy projekt, związany właśnie z tym zeszytem, a upewniłam się, że warto to zrobić, kiedy będąc z wizytą w kresowym domu w Olsztynie, zostałam poczęstowana ciastkami, tzw. sucharkami, które i ja znałam z dzieciństwa. Okazało się, że przepis na te ciastka jest wspólny. To typowa kresowa kuchnia, którą warto poznawać i dzielić się nią z innymi – opowiada A. Grzegorczyk-Wosiek. Jak sama przyznaje, czas pandemii sprawił, że czasu na nową inicjatywę było więcej, napisała więc projekt w ramach programu „Kultury w sieci” i założyła bloga kulinarnego, na którym dzieli się właśnie przepisami prababci i babci. – Przepisy to – wydaje się – prozaiczny temat, ale kiedy spojrzymy głębiej, to pojawiają się kolejne warstwy: historyczne, kulturotwórcze, społeczne, do których można i warto dotrzeć, nawet po to, by to wszystko zarchiwizować, zachować dla przyszłych pokoleń. Wśród przepisów przemycam historyczne notatki, ciekawostki z Kresów, informacje o tamtych czasach, różne powiedzonka – tłumaczy autorka.

Jajecznica tylko z żyrem

Agata Grzegorczyk-Wosiek pracuje w Muzeum Warmii i Mazur, jest też autorką wielu utworów wierszowanych i prozatorskich. W kuchni – jak sama mówi – jest „raczej niesforna”, gotuje w biegu, czas i składniki często odmierza na oko, a przepisów trudno jej się trzymać. – Taki sposób gotowania wyniosłam z domu. Tak jest i teraz, kiedy testuję przepisy ze śpiewnika – niektóre wykonuję dokładnie tak, jak jest napisane, inne modyfikuję, a jeszcze inne poprawiam, dodaję nowe składniki. Na przykład piernik miodowy – babcia mawiała, że piernik jest jak stary kawaler: „wszystko przyjmie i tylko na tym zyska” – śmieje się autorka. Przepis na piernik miodowy jest tym pierwszym zapisanym jeszcze przez prababcię Marię. Dalej znajdziemy m.in. receptury pierogów, przeróżnych ciast, pieczonego świniaka czy jajecznicy, oczywiście z żyrem, czyli porządną porcją słoniny. Żyr dodawał energii przed całodzienną pracą we wschodnim klimacie, gdzie zimy były bardziej srogie, lata krótsze i mniej obfite, a ludzie zapracowani. – Udało się już zrealizować kilkanaście przepisów, wiele jeszcze przed nami, powoli odkopujemy kolejne i na nowo je realizujemy. Niektóre przepisy ze śpiewnika mają swoje pochodzenie, jak ciastka Wiciuni czy ciasta pani Czernichowskiej. Jak widać, w tej kwestii niewiele się zmieniło od 100 lat – gospodynie zawsze dzieliły się przepisami, a gdy coś wyjątkowo posmakowało, wówczas przenosiły to na swój stół. Dlatego zapraszam wszystkich, żeby zajrzeć na bloga: przepisyzespiewnika.wordpress.com, gdzie można znaleźć przepisy z kresowej kuchni, ale też zachęcam, by podzielić się swoimi historiami i przepisami ze swojej rodziny – mówi autorka.

« 1 »
oceń artykuł Pobieranie..

Wyraź swoją opinię

napisz do redakcji:

gosc@gosc.pl

podziel się

Polecane filmy

Zapisane na później

Pobieranie listy

Reklama