Celem konkursu jest m.in. zapoznanie uczestników z losem żołnierzy polskiego powojennego podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego, którzy stawiali opór sowietyzacji Polski i podporządkowaniu jej ZSRS.

- Uczestnicy mieli z zadanie przygotowanie jednego z wierszy autorstwa Żołnierzy Wyklętych spośród zaproponowanych przez nas utworów - przybliżała koordynator konkursu Karolina Retkowicz. - To przez wiele lat przemilczany element naszej historii, walki Polaków o pełną wolność. Cieszy nas niezmiernie, że zarówno dzieci, jak i młodzież coraz chętniej podejmują ten temat. Z roku na roku zgłasza się coraz więcej chętnych; w tym roku mieliśmy 50 uczestników - podkreśliła.

Fraza „Na znojną walkę” pochodzi z pieśni: „Na znojną walkę; krwawy bój z wrogami; każdego z nas sumienia wezwał głos; przebojem iść; a los iść musi z nami; a jeśli nie, to przełamiemy los” - śpiewali partyzanci Wileńszczyzny, Białostocczyzny, na Mazowszu. Słowa ułożyli we wrześniu 1943 roku żołnierze późniejszej 3. Brygady Wileńskiej Armii Krajowej. - Była traktowana jako hymn wileńsko-nowogródzkich oddziałów AK i najpierw towarzyszyła żołnierzom w walce z niemieckim okupantem, a potem w starciach z komunistami - mówiła Karolina.

Konkurs podzielony był na 3 kategorie wiekowe: klasy 5-6 szkoły podstawowej, klasy 7-8 szkoły podstawowej oraz szkoły ponadpodstawowe. Dla uczestników udział w konkursie to nie tylko rywalizacja o laur zwycięzcy. Wielu z nich podkreśla, że jest to sposób na poznanie najnowszej i bolesnej historii Polski, poznanie konkretnych życiorysów żołnierzy wyklętych, czy też wartości, którymi się kierowali.

- W momencie, kiedy przywracacie pamięć o żołnierzach wyklętych, żołnierzach niezłomnych, kiedy patrzycie na nich poprzez pryzmach partyzanckiej poezji, to dokonujecie ważnej rzeczy, gdyż przywracacie pamięć o tych bohaterach - podkreślał dr hab. Karol Sacewicz, prof. UWM, naczelnik Delegatury IPN. 

- Dzięki wam, młodzi twórcy, kiedy chcecie o tej poezji, o tych żołnierzach niezłomnych mówić, recytować ich twórczość, prezentować towarzyszące wam emocje, nieustannie żywa jest pamięć o żołnierzach niezłomnych, wielkich zapomnianych bohaterach, ale systematycznie wyciąganych z mroku niepamięci - mówił naczelnik.

Laureatem konkursu w kategorii szkół ponadpodstawowych został Filip Giżyński z Zespołu Szkół Elektronicznych i Telekomunikacyjnych w Olsztynie. - Czuję duże przywiązanie do historii XX wieku, historii Polski. Od pierwszej klasy podstawówki fascynowała mnie tematyka II wojny światowej, tematyka PRL-u, tragedii, jaka spotkała ówczesnych ludzi. Wybrałem ten konkurs, żeby poniekąd oddać po swojemu cześć bohaterom, którzy zginęli w walce z komunistycznym terrorem - wyznał Filip.

Podkreślił, iż jest pełen podziwu dla żołnierzy niezłomnych, którzy walczyli o niepodległą Polskę. - Władza komunistyczna nie sprawiła, że Polska była niepodległa. Byliśmy całkowicie podlegli Związkowi Radzieckiemu. Jestem pełen podziwu, jak bardzo można być niezłomnym, kiedy wszyscy są odwróceni przeciwko tobie, ale i tak zostajesz przy swoich wartościach - mówił laureat.

- Myślę, że to, co kierowało żołnierzami wyklętymi i to, co według mnie zostaje zapomniane dzisiaj, to czysty patriotyzm i duma z własnego kraju. Bardzo dużo ludzi narzeka na to, w jakim kraju żyjemy. Osobiście czuję dumę z tego, że jestem Polakiem, z tego, że żyję w Polsce i z tego, że to właśnie w Polsce mogę żyć, że się tu urodziłem, że los dał mi takie życie - podkreśla Filip.

Do konkursu przygotował wiersz „Polscy bandyci” nieznanego autorstwa z 1946 r. – Wiersz jest próbą retrospekcji czasów przeszłych w kontekście zaboru pod łapą rosyjską, w kontekście okupacji przez nazistów i potem okupacji komunistów. Na tym tle ukazuje walkę tytułowych „polskich bandytów”, bo ludzie, którzy walczyli w imieniu szlachetnych wartości, byli równani z najgorszymi z przestępców - przybliżał.

Wskazywał na dwa ostatnie wersy utworu, w których Bóg odpowiada na pytanie, jakich Polaków jest najwięcej w niebie: „Płaszczem mej chwały, blaskiem okryci
są tutaj wszyscy polscy bandyci.”. - Wszyscy „polscy bandyci”, w sensie bohaterowie, mimo tego, jak bardzo szczuci byli przez te wszystkie lata, czy to przez Rosjan, czy to przez nazistów, oni znaleźli spokój w raju - mówi laureat.

Rokrocznie do konkursu swoich podopiecznych przygotowuje Gabriela Walicka z Lidzbarka Warmińskiego. - To konkurs recytatorski, więc ważne jest to, że oni propagują sztukę słowa. Dla mnie, jako dla polonisty, jest to szczególnie istotne. Druga kwestia, to bardzo ważny temat, który kształtuje wrażliwość historyczną. Rozmawianie o tej poezji, czytanie wierszy, wszystko mobilizuje uczniów do tego, żeby zgłębiali temat żołnierzy niezłomnych - zauważała.

Wyjaśniała, że organizatorzy przekazują wybrane wiersze uczestnikom. - Drukuję wiersze, siadam z młodzieżą i omawiamy poszczególne utwory. Wybierają te wiersze, które im się najbardziej spodobają, które w nich rezonują. Rozmawiam z nimi, jak rozumieją tę poezję, potem ćwiczymy interpretację utworu. To nie jest łatwe, bo to są często dzieci około 11-12-letnie, więc one, gdy mają mówić o ukrywaniu się na przykład w lesie, czy o trudniejszych doświadczeniach, to troszeczkę też nie do końca są w stanie współodczuwać ukrytych w wersach emocji. Z drugiej strony rozmawiamy wtedy, jak moglibyśmy to przełożyć współcześnie, czyli co jest dla nich trudnym doświadczeniem, by tę ukrytą wrażliwość wydobyć - przybliżała Gabriela. - Dykcja czy emisja, to już jest sprawa drugorzędna. Najważniejsza jest interpretacja, odczucie emocji ukrytych w poezji - dodała.

Klasy 5- 6 szkoły podstawowej:
1 - Joanna Tatarynowicz - MDK Lidzbark Warmiński;
2 - Lena Brzezińska - SP nr 3 w Biskupcu;
3 - Melania Bendelewska - SP Rudzienice.
 
Klasy 7-8 szkoły podstawowej:
1 - Aniela Szymanowska - SP nr 1 w Piszu;
2 - Nadia Maciejczyk - SP nr 1 w Piszu;
3 - Kinga Kowalska - SP nr 1 im. Armii Krajowej w Ostródzie.
 
Szkoła ponadpodstawowa:
1 - Filip Giżyński - ZSEiT Olsztyn;
2 - Małgorzata Rosiewicz - ZSEH Olsztyn;
3 - Władysław Tatarynowicz - MDK Lidzbark Warmiński.